Down Under

Thema: ZADELPIJN

Als sportende bekkenfysiotherapeut met een passie voor zowel het wielrennen als mijn vak, wil ik in deze blog een onderwerp bespreken dat relevant is voor de bekkenbodem van zowel mannelijke als vrouwelijke wielrenners: zadelpijn.
Een korte search via google naar de oorzaken van zadelpijn, resulteerde in vrij oppervlakkige en commerciële antwoorden: een verkeerd zadel, slechte zeem of onvoldoende training zouden ten grondslag liggen aan zadelpijn. Om dat mijn expertise niet op commercieel vlak ligt en wel op het gebied van de anatomie, fysiologie en de bewegingsleer, laat ik deze oppervlakkig informatievoorziening aan google over en ga ik de diepte in, om dit probleem tot op de bekkenbodem uit te leggen.
Ik trap af met welke structuren zadelpijn kunnen veroorzaken, hoe je deze kunt herkennen en wat de onderliggende fysiologie is. Vervolgens zal ik een aantal tips en oefeningen delen, om zelf mee aan de slag te gaan. En tot zal ik kort nog wat delen over andere veel voorkomende bekkenbodem klachten op die fiets en waarom mannen bij het ouder worden hier meer last van kunnen krijgen.

Anatomische structuren die kunnen zadelpijn veroorzaken:

Er zijn grofweg 3 structuren in ons zitvlak die pijn kunnen veroorzaken tijden het fietsen. Als 1e onze huid, ten 2e spieren van de bekkenbodem en/of de bilspieren/ spieren die in de liezen aanhechten. En ten 3e zenuwen. Tabel 1 geeft weer waaraan je kunt herkennen welke structuren er ten grondslag liggen aan de pijn die je kunt ervaren. Naast deze 3 structuren kunnen ook de stuit en prostaat (alleen bij mannen uiteraard) pijnklachten geven tijdens het fietsen.

Anatomische structuur	Symptomen
Huid	Oppervlakkige pijn, schurend of branderig gevoel van de huid. Kan gepaard gaan met zichtbare huidirritatie
Bekkenbodem spieren	Zeurende, soms stekende pijn, die kan uitstralen naar de billen, liezen, binnenkant van de bovenbenen, schaambeen of de stuit.
Zenuwen	specifiek aan pijn die ontstaat wanneer er een zenuw onder druk komt te staan is dat er naast vaak een scherpe pijn ook sprake is van een doof gevoel en tintelingen.
Prostaat (alleen bij mannen)	Bij prostaatpijn is de prostaat geïrriteerd en soms ook gezwollen. Het zijn vaak mannen tussen de 35 en 50 jaar die hier last van hebben. Prostaatpijn kan de volgende klachten geven: pijn in het gebeid van de balzak, pijn in de endeldarm, uitstralende pijn in de liezen.
stuitpijn	Stuitpijn kan zowel zeurend al scherp zijn van aard en uitstraling geven in het gebied rond de stuit.

Hoe ontstaat zadelpijn 

Veel pijnklachten ontstaan door een te grote druk op het zitvlak of een onevenredige druk verdeling. Hierin kan het zadel een rol spelen en ook de zeem. Maar zoals eerder besproken wil ik de aandacht in dit artikel leggen op de rol en functie van de bekkenbodem in relatie tot zadelpijn. 

Wanneer je op het zadel zit rusten je zitbotten op het zadel en kunnen je in principe de bekkenbodemspieren, dit zijn de spieren tussen de zitknobbels en rondom je genitaliën, ontspannen. 

Wanneer je niet goed rust op je zitknobbels of gespannen op de fiets zit en de bekkenbodemspieren langdurig, te krachtig aangespannen zijn kan ik dit klachten gaan geven. Spierspanning geeft druk en die druk kan pijnklachten geven en er kunnen triggerpoints ontstaat, die zowel lokale als uitstralende pijn kunnen geven. Het gespannen op je zadel zitten geeft ook meer schuring en dus ook meer risico op huid irritatie. Tevens kan teveel  spanning van de bekkenbodemspieren i.c.m. met de druk van het zadel op het zitvlak kan ervoor zorgen dat de zenuwen in het bekkenbodem gebied onder druk komen te staan en daarmee geïrriteerd raken. Wat voor soort pijn dat geeft kun je wederom terug vinden in tabel 1.

Dan de prostaat, voor mannen een zeer relevant onderwerp, zeker bij het stijgen van de leeftijd. Bij het ouder worden groeit de prostaat en geeft deze dus een druk van binnen uit. Dit hoeft geen problemen te geven. Echter op het moment dat er naast de druk van prostaat ook druk van de bekkenbodem en het zadel op de prostaat komt kan dit gaan irriteren en pijnklachten veroorzaken, de meest simpele oplossing is dan om te oefenen met het ontspannen van je bekkenbodemspieren, daarover later meer. Naast pijnklachten kan druk van de prostaat, zeker i.c.m. druk van gespannen bekkenbodem spieren ook (hevige en/of zeer frequente) aandrang tot plassen geven.

Die aandrang klachten kunnen ook voorkomen bij vrouwen of mannen bij wie de prostaat niet vergroot is. Teveel spanning van de bekkenbodem drukt namelijk tegen de blaas en de blaas geeft een aandrang prikkel wanneer deze onder druk staat. Normaliter is dit druk van binnenuit, echter de blaas reageert gewoon op druk en maakt daarbij geen onderscheid waar de druk vandaan komt.

Kortom: Teveel spanning van de bekkenbodemspieren kan pijnklachten geven en aandrang om te plassen.

Hoe en vooral waarom creëren we  ‘onbewust’ dan die spanning in onze bekkenbodem, terwijl dit niet perse noodzakelijk is? Met stip op nummer 1 staat stress. Ons zenuwstelsel reageert op stress en zet ons lichaam in een staat van paraatheid, op zichzelf staand een functioneel systeem, waarbij onze ademhaling verhoogd en we meer spierspanning creëren. Omdat het diafragma samen met de bekkenbodemspieren onze adembeweging mogelijk maakt, resulteert een hogere ademhaling tot meer spanning in de bekkenbomen. Wanneer dit van korte duur is zal dat geen problemen geven, maar op het moment dat je voortdurend hoog zit met je ademhaling, geeft dit langdurig meer spanning en kan dat tot klachten leiden.

Daarnaast stabiliseren de bekkenbodemspieren samen met de diepe dwarse buikspieren onze romp en weten we van de diepe dwarse buikspieren dat deze actief zijn bij iedere voorwaartse beweging, op het moment dat we onze buikspieren vastzetten, dus voortdurend aanspannen hebben we ook voortdurend onze bekkenbodemspieren aangespannen, dit kan naast pijnklachten in ons zitvlak ook bijdragen aan pijnklachten en stijfheid van de lage rug.

Tot slot kan teveel spanning in de bekkenbodemspieren leiden tot erectie stoornissen.

Tips en tricks

Dan een paar korte oefeningen die je zelf thuis toe kunt passen op het moment dat je jezelf herkent in wat je hierboven gelezen hebt. De eerste stap in het controle krijgen over je bekkenbodem is bewustwording, daar is de eerste oefening dan ook op gericht.

Try this at home oefeningen!!

 

Bewustwording Bekkenbodem.

Ga ontspannen zitten op een stoel, voeten plat op de grond en rug tegen de leuning, een stoel zonder armleuningen is handig bij deze oefening.  Plaats nu je handen met je handpalmen naar boven onder je billen. Ontspan je buik en voel even hoe je zit, je voeten op de grond, je rug tegen de leuning. Richt dan je aandacht op wat je kunt voelen met de achterkant van je handen. Richt dan je aandacht op de binnenkant van je handen en kijk wat je kunt voelen ( de warmte van je huid, je zitbotten, de spieren van je bekkenbodem,..) Als je dat gedaan hebt trek dan je handen via de zijkant onder je billen vandaan zonder je zitvlak van de stoel te verwijderen en voel dan nog eens hoe je zit en of je het gebied tussen je zitbotten kunt waarnemen. 

Aanspannen Bekkenbodem

Dit doe je door je eerst bewust te worden van de bekkenbodem spieren en vervolgens tegelijk je plas en ontlasting op te houden.

Ontspannen Bekkenbodem

Je bekkenbodem is ontspannen op het moment dat je rustig naar je buik kunt  ademen en voelt dat dat bekkenbodem spieren een beetje opbollen bij de inademing en naar binnen veren op de uitademing.

Tot zover een korte samenvatting van de relatie tussen onze bekkenbodemspieren, zadelpijn en andere ongemakken op de fiets. Wanneer je één of meerdere van deze klachten ervaart en daar graag iets aan wilt doen, kun je altijd een afspraak maken bij een van onze bekkenfysiotherapeuten. 

Auteur: Els Boersma - MSC Bekkenfystioherapeut & kinderbekkenfysiotherapeut